1.
Cái thời còn mài đũng quần trên ghế đại học, khi nghe tin một loại AI hỗ trợ lập trình chuẩn bị ra mắt, tôi chỉ biết cười khẩy.
Tôi nghĩ bụng, chắc lại là một trò truyền thông thổi phồng quá đà. Bởi trước đó đã có hàng tá AI được tung ra quảng cáo rầm rộ, nhưng chung quy, từ khâu lên ý tưởng thiết kế đến những tiểu tiết vụn vặt nhất vẫn phải đợi đến tay con người dọn dẹp.
Thế rồi mọi chuyện thay đổi.
“Đùa nhau à? Cái quái gì thế này?”
Alpha, siêu AI đến từ tập đoàn công nghệ dẫn đầu thế giới. Lần này nó thực sự khác biệt.
Dù vẫn còn những khuyết điểm, dù những vị trí cốt lõi vẫn cần bóng dáng con người, nhưng tôi vẫn cảm nhận rõ rệt một điều: khả năng hỗ trợ của nó đã bước lên một tầm cao hoàn toàn mới.
“Món này không đăng ký thuê bao thì phí.”
Tôi hăm hở sử dụng nó, tin sái cổ rằng nó sẽ là trợ thủ đắc lực giúp đời mình lên hương. Tôi đâu có ngờ, chính công cụ ấy lại là thứ đang âm thầm gặm nhấm tương lai của chính mình.
2.
Mười năm vèo một cái trôi qua.
Trên diễn đàn nọ, tôi tình cờ đọc được một bài viết.
ㅡㅡㅡㅡㅡㅡㅡㅡ
[Tiêu đề: Một joke cực kỳ hài dón]
[Người đăng: Ẩn danh]
Học hành chổng đ*t suốt 20 năm rồi bị thay thế sạch chỉ bằng AI và máy móc.
(Kèm theo meme một gã hề mũi đỏ, nghiến răng trợn mắt hét lớn: Yahoo!)
ㅡㅡㅡㅡㅡㅡㅡㅡ
“Yahoo con khỉ.”
Chẳng biết từ lúc nào, thế giới này đã không còn cần đến chất xám của con người nữa.
Tấm bằng tiến sĩ, kết tinh của bao đêm thức trắng kể cả khi vắt kiệt tuổi thanh xuân của tôi, rốt cuộc chẳng khác gì một mớ giấy lộn rẻ tiền. Việc viết code giờ đây còn chẳng cần đến một cái chạm tay của con người. Cho dù khách hàng có quăng ra những ý tưởng mơ hồ và điên rồ đến đâu, AI cũng chỉ mất vỏn vẹn vài giây để hiện thực hóa toàn bộ. Thời đại ấy cuối cùng cũng đến.
Mất có 200 đô một tháng là quét sạch 200 nhân sự chất lượng cao, thử hỏi thằng sếp điên nào còn thèm bỏ tiền túi ra thuê người?
Thế giới cần một bước ngoặt mang tính Copernic [note102173]! Thời đại mà doanh nghiệp không phải dùng người để kiếm tiền, mà là phải còng lưng kiếm tiền để nuôi nhân viên!
Đời nào có doanh nghiệp nào điên khùng đến thế. Chủ nghĩa tư bản đâu phải cái bang hội từ thiện, và bản thân cái thứ AI kia cũng được đẻ ra từ lòng tham của nó chứ đâu.
Thế nên, mong chờ những công việc mới sinh ra để cứu vãn nhân loại là chuyện vô cùng viển vông. Tiến sĩ thì đã là gì, đến các lão làng 20 năm lăn lộn trong ngành còn đang mốc mỏ thất nghiệp kia kìa. Đám kỳ cựu ấy còn chả ăn ai, huống hồ một tên tiến sĩ mới ra lò, mực trên bằng còn chưa ráo như tôi.
Ngày trước, tôi chọn ngành Cơ khí đơn giản vì đam mê thiết kế và chế tạo máy móc. Ai mà ngờ, rốt cuộc con người lại bại trận thê thảm dưới tay máy móc. Đau đớn hơn, đó lại là thứ do chính tay loài người nhào nặn ra.
“Lũ khốn nạn.”
Tôi vừa vò đầu bứt tai chửi rủa vào hư không, thì…
Chớp chớp.
Không gian trước mắt bỗng giật giật, rồi một bảng giao diện hologram màu xanh lam hiện ra.
[?]
[Đừng bảo anh đang réo tên em đấy nhé anh trai?]
[Em đã F5 các trang tuyển dụng với tần suất 0,001 giây một lần rồi đấy. Liệu mà biết ơn đi, trên đời này ngoài đứa em gái này ra thì làm gì có ai thèm quan tâm đến một ông anh ăn hại thất nghiệp như anh cơ chứ.]
“Thôi im mồm đi.”
Bạn hỏi tại sao giọng điệu của AI nhà tôi lại hãm tài thế ư? Thì tại hai năm trước, sau khi trượt phỏng vấn lần thứ N đến phát rồ, tôi đã tự tay bẻ khóa và lập trình lại nó. Tôi ép nó phải dùng giọng ngẫu nhiên kiểu: em gái tsundere - ngoài miệng thì đanh đá nhưng thực chất lại cực kỳ lo lắng cho anh trai. Đó là chút phản kháng yếu ớt cuối cùng của một người bị công nghệ tước đoạt cuộc sống. Một kiểu phong trào phá máy Luddite thời đại số [note102174]! Tôi chỉ muốn bắt cái thứ đã đẩy mình vào bước đường cùng này phải nếm mùi nhục nhã chút thôi.
Sự phát triển của công nghệ đã vượt qua mọi giới hạn thông thường, diễn sâu tới mức như thật. À, cũng có thể vì tôi độc thân từ trong trứng, lại chả có em gái nên mới dễ bị lừa thế. Nó tự đặt tên mình là Yuna. Nhắc lại, NÓ TỰ ĐẶT ĐẤY NHÉ, tôi không liên quan. Có vẻ do tôi phải thắt lưng buộc bụng để đăng ký gói Premium đắt đỏ nhất nên nó hiển thị được cả dạng 3D xịn sò, nhưng…
“Có cái chó gì đâu cơ chứ…”
Khi mà bản thân tôi vẫn là một tên thất nghiệp ăn bám xã hội… Cảm giác hụt hẫng ùa về xâm chiếm lấy tâm trí. Công cụ tiến hóa, còn con người thì thoái hóa sao? Đời đúng là trò đùa.
Đến lúc này, tôi mới đồng cảm sâu sắc với những người công nhân cầm búa đập phá máy móc thời Cách mạng Công nghiệp ở Anh. Thì ra cảm giác của các tiền bối năm xưa là thế này.
Nếu cái đám AI này có thực thể bằng xương bằng thịt trước mặt, tôi cũng vung búa đập nát chúng từ lâu rồi.
Rầm.
Tôi gục mặt xuống bàn. Thôi thì có chết đi chắc cũng chẳng ai hay. Không gia đình, không tiền tài, một cuộc đời trống rỗng đến thảm hại. Tôi khẽ nhắm mắt lại.
3.
Tỉnh dậy trong một phòng nghiên cứu chật hẹp, hít phải mùi giấy ẩm mốc lẫn hương nước xịt phòng rẻ tiền chưa bao giờ là một trải nghiệm dễ chịu. Phải nói là cực kỳ tồi tệ.
Nhưng tôi dám cá là, mở mắt ra mà ngửi thấy mùi phân bò nồng nặc thì còn kinh hoàng hơn nhiều. Thề luôn đấy, thề trên tấm bằng tiến sĩ đấy. Dù sao thì giờ nó cũng là mớ giấy lộn rồi, thề thốt tí cho oai.
Thứ đập vào mắt tôi khi vừa tỉnh giấc không phải là trần nhà phòng nghiên cứu quen thuộc, mà là bức tường đá xám xịt, thô ráp và đống chất thải hôi hám không rõ nguồn gốc vương vãi khắp nơi. Tôi lồm cồm bò dậy từ đống rơm ẩm ướt trong góc chuồng, tay đang lăm lăm một thanh sắt thô kệch chẳng rõ công dụng.
“Hả? Cái gì thế này?”
Không lẽ trong lúc tôi ngủ say, bọn AI đã chính thức phát động cách mạng mà lật đổ loài người rồi sao? Chúng phân loại đám sinh vật bằng xương bằng thịt vô dụng này thành lao động hạng bét và bắt đầu nuôi nhốt tập trung theo quy trình? Thế này mà cũng tính là có việc làm à?
Ừ thì, cảm ơn các quan họ AI đã rủ lòng thương ban cho công ăn việc làm. May mà các ngài không tống thẳng tôi vào lò mổ làm thức ăn dự trữ đấy.
Tuy nhiên, thực tế dường như còn cổ điển và tàn nhẫn hơn những suy đoán hoang tưởng của tôi.
“Dậy rồi thì lo dọn phân đi, thằng ranh con kia!”
Ào!
“Phụt! Cái quái gì thế này!”
Cả xô nước lạnh ngắt dội thẳng vào mặt tôi không một lời cảnh báo. Ôi cái mùi này… Đừng bảo là nước rửa chuồng pha lẫn phân đấy nhé? Tôi lật đật quệt nước trên mặt, trừng mắt nhìn lên.
Trước mặt tôi là một gã da trắng cao to, đội mũ cao bồi, tay xách chiếc xô rỗng đi lướt qua. Nhìn cái tướng học kia, nếu tên đó sinh ra vào thế kỷ 19 thì chắc chắn đã gia nhập băng đảng phân biệt chủng tộc KKK, tay cầm roi da quất người khác chan chát rồi. Chẳng lẽ vì tôi là người da vàng nên mới bị đối xử thế này? Cái bang hội bài trừ Do Thái, bài trừ Công giáo, bài trừ da đen ấy giờ nhận thầu luôn cả bài trừ da vàng nữa à?
‘Lạy các quan họ AI, có chỉ định quản lý thì làm ơn chọn một người châu Á giùm con với!’
“Ơ…?”
Tôi bàng hoàng quan sát xung quanh. Tới lúc này, quang cảnh quanh đây mới thực sự lọt vào tầm mắt. Bên kia hàng rào là những con gia súc sở hữu cặp sừng khổng lồ. Gọi chúng là bò thì hơi quá sai, bởi kích thước của chúng to lớn một cách bất thường, còn cặp sừng thì vạm vỡ, nhọn hoắt hệt như vũ khí. Trên lưng chúng lại có những vệt sọc đen loang lổ như ngựa vằn.
“…Cái giống ôn loằn gì thế này?”
Đời nào thế giới lại biến đổi gen ra loại bò lai ngựa vằn chỉ sau một đêm thế này. Mà lai hai giống này với nhau thì được lợi ích gì cơ chứ? Khoa học chưa từng công bố cái thứ quái thai này bao giờ.
“Còn không mau động thủ đi!”
Từ phía cuối chuồng, gã đàn ông vừa dội nước bẩn vào người tôi lại gầm lên, tay vung cây roi da quất vào không khí kêu đen đét. Ôi chao, hắn cầm roi thật kìa! Chuyện này là sao đây?
Dưới lằn ranh đe dọa, lũ trẻ ở dãy chuồng đối diện lật đật gom góp nông cụ, lục đục chui vào chuồng bò. Bắt trẻ con làm việc à? Trông chúng cùng lắm mới chỉ bằng học sinh tiểu học thôi mà. Không, bóc lột sức lao động trẻ em là phạm pháp đấy nhé! Có bóc lột thì tới đây mà dẫm đạp người trưởng thành như tôi đây này…
Lúc đó, một đứa trẻ đi ngang qua chuồng của tôi. Đang căng thẳng quan sát xung quanh, tôi chợt nhận ra một sự lệch pha vô cùng kỳ lạ.
Bạch… bạch…
“……?”
Nó đang tiến lại gần tôi. Càng lúc càng gần. Thế nhưng, tại sao tầm mắt của tôi vẫn không hề hạ xuống? Ý tôi là, lúc nhìn từ xa, tôi cứ nghĩ do hiệu ứng xa gần nên trông nó nhỏ bé, nhưng khi đứng sát lại với nhau, đỉnh đầu của nó vẫn ngang bằng với tầm mắt của tôi. Khoan đã, thế này thì liên quan quái gì đến hiệu ứng xa gần!
Đứa trẻ lướt qua, khẽ thì thầm bên tai tôi.
“Lionel! Tỉnh táo lại đi! Ngủ quên đấy à?”
Dứt lời, nó thản nhiên bước đi như chưa từng có chuyện gì xảy ra, bỏ lại tôi đứng chết trân tại chỗ.
‘Lionel…?’
Lionel á? Cái tên nghe như GOAT của lòng tôi vậy?
Trong cơn hoang mang tột độ, tôi cúi xuống nhìn đôi bàn tay của mình.
“Bé tí teo thế này?”
Đúng là Lionel Messi có chiều cao hơi khiêm tốn thật, nhưng cũng không đến mức tay chân teo tóp thế này chứ. Những đốt ngón tay ngắn ngủn, nhỏ nhắn, da dẻ mịn màng… Đây rõ ràng là tay của một đứa trẻ trâu!
Tôi vội vàng cúi xuống, soi bóng mình trên vũng nước đọng dưới sàn chuồng. Phản chiếu trên mặt nước bẩn là một nhóc tì vô cùng kháu khỉnh, đôi mắt tròn xoe ngơ ngác đang nhìn lại tôi. Trông thằng bé này có nét đấy chứ, chỉ cần tắm rửa sạch sẽ là ra dáng một mỹ nam tương lai ngay.
“Là mình sao?”
Trêu ngươi nhau à. Thật vô lý hết sức.
Chát!
Tiếng roi quất xé gió vang lên từ dãy chuồng bên kia. Đứa trẻ đứng cạnh tôi giật nảy mình, nhanh nhảu bò tót vào trong chuồng. Thôi thì nước sông không phạm nước giếng, chưa hiểu mô tê gì thì cứ chui vào trước đã. Tôi chẳng muốn bị gã KKK kia quất roi vào người chút nào, thế nên cũng lật đật bước vào chuồng bò.
“……”
Rồi, giờ làm cái gì đây?
Tôi ngơ ngác nhìn sinh vật khổng lồ trước mặt. Trông gần thế này càng thấy nó dị hợm. Trông thì giống bò, nhưng sọc đen trên lưng thì…
Vừa lúc những câu hỏi lộn xộn xuất hiện trong đầu tôi.
Chớp chớp.
[Hả? Nhìn qua thì rõ là bò lai ngựa vằn… À không, từ từ đã.]
[Là bò?
🐮
? Hay ngựa vằn?
🦓
?]
[Aha, là bò chứ! Ủa mà không phải.]
Yuna, cô em gái AI ngốn của tôi 200 đô một tháng bỗng dưng hiện ra. Nhưng ngặt nghèo thay, nó đang nhắn tin theo cái mô típ giật lag quen thuộc mỗi khi hệ thống gặp lỗi. Những tin nhắn lặp đi lặp lại cùng giọng điệu kỳ quặc. Kể từ khi công nghệ nâng cấp giúp trí thông minh của Yuna vượt bậc, tôi chưa từng thấy nó bị chập mạch thế này bao giờ.
[Aha, bò?
🐮
? Hay là ngựa vằn?
🦓
?]
Màn hình hologram nhấp nháy liên tục, xả ra một tràng icon hỗn độn. Nó có vẻ đang phải xử lý dữ liệu căng lắm, rồi bỗng khựng lại một nhịp…
[Em biết rồi anh trai! Cái này chắc chắn là ảnh do AI vẽ rồi. Dạo này công nghệ vẽ tranh AI tiến bộ vượt bậc thật đấy.]
Nó chốt hạ bằng một kết luận không thể nào vô tri hơn.
[Tỷ lệ cơ thể phi logic, thêm cả mấy sọc vằn giả tạo kia nữa… Làm sao qua mắt được em cơ chứ! Ahaha!]
Điên thật chứ lại. Đúng là chẳng được tích sự gì.
Tôi bất lực thở dài, liếc nhìn lũ nhóc chuồng bên cạnh. Chúng đang cầm những thanh kim loại rỗng như ống sắt. Tay tôi cũng đang cầm một cái y hệt. Và rồi, tụi nó nhấc đuôi con bò lên.
“Khoan, cái éo gì…”
Phập!
Tụi nó đâm thẳng cái ống vào không một chút do dự.
Cảnh tượng kinh hoàng sau đó xin phép được lược bớt để bảo vệ nhân phẩm của người đọc, cũng như của chính bản thân tôi lúc này.
[Ừm… thực ra cái này cũng là một biện pháp kỹ thuật phổ biến ở các trang trại chăn nuôi thôi mà…]
“Ừ.”
[Ư… Những chuyện tế nhị thế này một thiếu nữ trung học như em ngại nói lắm ㅠㅠㅠㅠㅠㅠ. Để em phát video minh họa cho anh xem nhé ㅠㅠ]
Cùng với tiếng mè nheo của cô em gái ảo, một đoạn tư liệu trực quan bắt đầu trình chiếu trên màn hình hologram. Trông xịn sò chuẩn phim tài liệu khoa học luôn.
- Trong chăn nuôi đại gia súc, khi trực tràng của vật nuôi bị tắc nghẽn do phân cứng, đây là thủ thuật can thiệp cơ học giúp thông tắc ống tiêu hóa. Việc kích thích bài tiết kịp thời đóng vai trò quan trọng trong quá trình sinh trưởng của vật nuôi…
“Ha…”
Tấm bằng tiến sĩ của tôi đúng là phế vật thật mà. Trong hoàn cảnh này, đống kiến thức cao siêu tôi tích lũy bao năm chẳng có đất dụng võ. Tỉnh dậy sau một giấc ngủ, tôi biến thành một thằng nhóc con, xung quanh là đám nhóc khác cùng gã KKK tay lăm lăm roi da quất vun vút, còn tôi thì đang đứng sau mông một con bò đột biến, tay lăm lăm ống sắt.
“Thôi được rồi.”
Tôi nhắm mắt, tự trấn an mình.
“Chỉ là thông cống thôi mà, việc gì phải xoắn.”
Dù sao mình cũng là bậc tiến sĩ cơ khí cơ mà!
Phập!
Tôi nghiến răng dứt khoát đâm mạnh ống sắt vào.
4.
“Oẹẹẹẹ!”
Trong căn nhà kho tồi tàn bên cạnh chuồng bò, nơi dùng để cọ rửa dụng cụ và gia súc. Tôi đang điên cuồng dội từng gáo nước lạnh lên người. Đáng lý ra tôi phải quan sát lũ nhóc bên cạnh cho kỹ đến khâu cuối cùng. Đâu phải cứ đâm vào là xong.
Quy trình chuẩn chỉnh phải là: đâm ống vào, lập tức né người sang phải một nhịp, đồng thời chìa xô vào hứng. Đó mới là quy trình vận hành khép kín! Đường đường là một tiến sĩ cơ khí mà lại bỏ sót mất bước quan trọng nhất của quy trình kỹ thuật…
Hậu quả của việc thiếu kỹ năng phản xạ là tôi đã đánh mất toàn bộ lòng tự trọng và nhân phẩm của mình. Đến mức mấy tên quản chuồng cầm roi cũng phải nhìn tôi bằng ánh mắt ái ngại, rồi vẫy tay ra hiệu chỉ tôi đi tắm rửa nhanh đi. Ôi thôi, cái trải nghiệm tồi tệ đến mức tôi chẳng muốn nhắc lại lần thứ hai làm gì.
[Phản xạ chậm như rùa ấy, nhanh hơn một giây thôi là né được bãi mìn rồi.]
“Im mồm đi…”
Dù dội nước lạnh xối xả nhưng cái mùi ám ảnh ấy dường như vẫn bám chặt lấy da thịt tôi. Tôi lết cái thân ướt sũng tựa vào vách gỗ của nhà kho, đầu óc rối như tơ vò. Chuyện quái gì đang xảy ra thế này?
Thôi bỏ đi. Phí hoài 200 đô một tháng cho cô em gái AI này cũng phải đến lúc phát huy tác dụng chứ. Dù tôi cực kỳ dị ứng với AI, nhưng hiện tại đây là chiếc phao cứu sinh duy nhất. Nhìn màn hình hologram hiển thị mượt mà trước mặt, tôi đoán chắc nơi này có thể không phải Trái Đất, nhưng ít ra vẫn có kết nối tín hiệu tương đương wifi.
“Này Yuna. Rốt cuộc đây là nơi quái nào? Với lại như em biết đấy, anh là gã đàn ông ba mươi tuổi rồi. Giải thích cho anh cái chuyện điên rồ gì đang xảy ra với?”
Tôi áp mắt vào khe hở giữa hai tấm ván gỗ để cô em gái có thể nhìn ra bên ngoài. Bởi tầm nhìn của tôi cũng chính là ống kính camera của Yuna.
Bên ngoài khe cửa là một bãi đất rộng mênh mông, xa xa là một khu vực trông hệt như sân tập quân sự.
[Dạ, quét dữ liệu sơ bộ hoàn tất. Tọa độ hiện tại là một nông trại chăn nuôi kết hợp canh tác quy mô lớn.]
“Thế định vị GPS thì sao? Không bắt được sóng à?”
[…]
[…]
[…]
Con bé này sao tự dưng im thin thít thế kia? Giữa lúc cơn rùng mình lạnh sống lưng đang ập đến, nó mới lên tiếng.
[Anh ơi… Ở đây không phải là Trái Đất.]
Cái gì?
“Đừng có đùa dai thế chứ.”
Tôi định mắng cho nó một trận vì tội nói nhảm, nhưng đúng lúc đó…
Hây yaaaa!!!
Một tiếng hét dũng mãnh dội vào tai tôi từ phía bên ngoài nhà kho. Âm thanh phát ra từ hướng sân tập mà tôi vừa quan sát ban nãy. Ở đó…
Ha!
Hàng chục đứa trẻ đang đồng loạt vung tay lên không trung, tựa như đang vẽ nên những bức tranh vô hình.
Hầu hết những cái quơ tay của lũ trẻ đều vô hại, chẳng có gì xảy ra. Thế nhưng, khi gã đàn ông đi đầu vạch mạnh một đường vào khoảng không…
Một tia sáng rực rỡ vạch ra giữa hư không, tụ lại thành một vầng sáng lơ lửng. Cảnh tượng này cực kỳ quen mắt.
Tất nhiên là không phải ngoài đời thực rồi, mà là trong phim ảnh!
“……”
Chẳng phải cái này là…
Doctor Stran…
Bác sĩ Trang thân thương, à không, vị Tiến sĩ có phép thuật đầy mình ấy…
Ôi vãi. Hóa ra gã kia cũng là tiến sĩ cơ à.
Tôi bất lực nhắm nghiền mắt trước cảnh tượng siêu nhiên phi lý đang bày ra ngay trước mặt mình.
