“N, nàng định tước mất rượu của ta đấy ư?”
Giọng Lưu Bang run như cầy sấy, nét mặt còn bi thương hơn cả thứ dân vừa chịu cảnh mất nước tan nhà.
Tôi điềm tĩnh nhìn thẳng vào mắt hắn rồi gật đầu.
“Biết làm sao được ạ. Thu chi đang thâm hụt nặng nề mà.”
Thu nhập của Lưu Bang chỉ vỏn vẹn chút bổng lộc đình trưởng ít ỏi như đuôi chuột cùng dăm ba đồng tiền thù lao thi thoảng dẫn đường cho quan lại vãng lai.
Trái lại, các khoản chi tiêu nào là tiền ăn, tiền rượu, tiền thiết đãi, tiền giao tế, tiền giữ thể diện… Chẳng cần tính toán cũng thừa biết là thâm hụt nặng nề.
Nhưng ngặt nỗi, tiền ăn và tiền thiết đãi lại chẳng thể cắt giảm được.
Hiện tại chúng tôi đã phải húp cháo rau cầm hơi rồi, mà mạng lưới quan hệ lại là vũ khí duy nhất của Lưu Bang, nếu đứt đoạn mối dây ấy thì tương lai cũng chẳng còn.
Thành thử ra, khoản dễ nhắm vào nhất chỉ có thể là tiền rượu.
“Huống hồ tôi đâu có bảo cấm tiệt. Tôi chỉ xin ngài giảm bớt đi một chút thôi mà.”
“Thì cũng thế cả thôi!”
“Khác chứ ạ. Trước giờ ngày nào ngài cũng uống đúng không? Từ nay về sau cứ bốn ngày mới được uống một lần.”
“Bốn ngày một lần sao! Thế thì ta chết mất! Khô héo đến chết mất thôi!”
“Không chết được đâu ạ.”
Tôi lạnh lùng buông một câu dứt khoát.
“Không uống rượu thì chẳng ai chết cả. Uống đẫy vào người thì mới chết đấy ạ.”
“……Hơ.”
Lưu Bang thở hắt ra như bong bóng xì hơi, miệng há hốc chẳng thốt nên lời. Xem chừng hắn chẳng tìm nổi lý lẽ nào để phản bác.
“Tiện thể ngài cũng bỏ luôn trò cờ bạc đi.”
“Cả cờ bạc nữa cơ á?!”
“Vâng. Cờ bạc thì thắng cũng thiệt mà thua cũng hại. Thắng thì sứt mẻ tình cảm với đối phương, thua thì mất tiền bạc. Đằng nào cũng chẳng có nửa phần lợi lộc.”
Lưu Bang há hốc mồm suốt một hồi lâu, bộ dạng như thể không tài nào tin nổi vào tai mình.
Rượu chè và cờ bạc. Hai cột trụ chống đỡ cả cuộc đời Lưu Bang bỗng chốc bị nhổ tận gốc rễ cùng một lúc.
Sau một hồi im lặng như tờ, đầu Lưu Bang từ từ gục xuống như muốn chìm nghỉm vào lòng đất.
“……Hai ngày một lần.”
“Bốn ngày.”
“Ba ngày một lần.”
“Bốn ngày.”
“Ba ngày một lần đi. Đấng nam nhi lăn lộn ngoài xã hội thì tối thiểu cũng phải được ngần ấy chứ.”
“Được rồi. Ba ngày một lần.”
Thực ra ngay từ đầu tôi đã nhắm mức ba ngày rồi.
Tôi mỉm cười tươi tắn rồi vỗ nhẹ hai tay.
“Giao kèo chốt nhé.”
Lưu Bang thở dài thượt một tiếng, đưa tay vuốt mặt.
“Rượu ba ngày một lần, cờ bạc bỏ hẳn. Thế là xong rồi chứ gì?”
“Vâng. Trông cậy cả vào đại nhân đấy ạ.”
“Biết rồi. Cứ theo thế mà làm. Có điều…”
Lưu Bang ngẩng đầu nhìn tôi chằm chằm.
“Lúc ta tụ tập cùng đám huynh đệ chiến hữu thì châm chước cho một chút.”
“……”
“Uống rượu hay đánh bạc, với ta đều là cách để thắt chặt tình cảm với bọn chúng. Tước đoạt nốt thứ đó thì ta chẳng còn lại cái gì sất. Chỉ là một cái vỏ rỗng tuếch mà thôi.”
“……”
Nghe những lời ấy, tôi thoáng trầm ngâm suy nghĩ.
Hắn nói không hề sai. Sức mạnh của Lưu Bang bắt nguồn từ lòng người, mà chất keo gắn kết những con người ấy lại với nhau chính là mâm rượu.
Thực tình mà nói, gặp gỡ Phàn Khoái hay Chu Bột mà chỉ mời nước lã thì cũng nực cười thật.
‘Mục đích của mình là cắt giảm chi tiêu hoang phí, chứ đâu định chặt đứt tay chân của Lưu Bang.’
Tôi làm như bất đắc dĩ mà gật đầu.
“Tôi hiểu rồi. Giao lưu với các bằng hữu thì ngài cứ tiếp tục, nhưng không phải ngày nào cũng bù khú mà chỉ những lúc thực sự cần thiết thôi nhé.”
“Được rồi. Cảm ơn nàng.”
“Và nếu có thể, xin ngài hãy tìm cách ăn chực uống chực của đối phương đi.”
“……Nàng bảo ta đi ăn chực á?”
“Vâng. Không phải đại nhân bao, mà là để người ta bao ngài. Nếu có thể làm được.”
“……”
Lưu Bang im bặt một hồi. Biểu cảm của hắn như thể vừa nghe tiếng sét đánh ngang tai giữa ban ngày.
Thế rồi hắn phì cười, bật ra từng tràng nắc nỏm.
“Khặc khặc… A ha ha!”
“Có gì đáng cười đâu ạ?”
“Không buồn cười sao được. Đời thuở nhà ai thê tử lại xúi phu quân ra ngoài đi ăn bám người ta bao giờ.”
Âu cũng phải, thời đại này thể diện của phu quân chính là danh dự của người vợ.
Bởi đây là cái thời mà chuyện thê tử cắt tóc bán lấy tiền mua rượu cho chồng nở mày nở mặt với đời còn được lưu truyền như một giai thoại đẹp đẽ cơ mà.
“Tôi đâu có bảo ngài đi ăn bám. Đó là thiết lập mối quan hệ tương trợ lẫn nhau đấy chứ.”
“Thì cũng thế cả thôi.”
“Khác hoàn toàn ạ.”
Tôi nghiêm nét mặt, cất giọng vô cùng nghiêm túc.
“Lúc nào đại nhân cũng hào phóng đứng ra trả tiền, đối phương sẽ lầm tưởng rằng ‘Lưu đình trưởng lắm tiền nhiều của’. Đến khi có biến cố xảy ra, họ sẽ mặc định ‘Lưu đình trưởng tự xoay xở được’ mà chẳng buồn chìa tay giúp đỡ.”
Mắt Lưu Bang hơi híp lại.
“Trái lại, nếu thi thoảng ngài để đối phương khao một bữa, trong tiềm thức họ sẽ cảm thấy ‘mình đã bao Lưu đình trưởng’, ‘Lưu đình trưởng đang nợ mình ân tình’. Vô hình trung đó chính là một khoản đầu tư.”
“Đầu tư…? Cái đó là gì?”
“À, nôm na là gửi gắm một món ân tình. Sau này dẫu chỉ để nhận lại sự báo đáp cho ân huệ ấy, lúc hữu sự họ sẽ sẵn lòng ra tay phò trợ hoặc hợp tác với ngài. Nói một cách đơn giản, tâm lý ‘tiền rượu mình bỏ ra cho hắn có ít ỏi gì đâu’ sẽ tự khắc vận hành.”
“……Hơ.”
Lưu Bang há hốc miệng. Hắn ngơ ngác nhìn tôi một hồi rồi chầm chậm gật đầu.
“Nghĩa là, thi thoảng chịu nhún mình mang nợ lại trở thành chiếc cùm xích trói chặt đối phương về phe mình sao?”
“Chính là như vậy đấy ạ.”
“……”
Khoảng lặng kéo dài trong giây lát. Nét mặt Lưu Bang đanh lại, hắn đưa mắt đánh giá tôi từ trên xuống dưới.
“A Trĩ, nàng… Quả nhiên đầu óc thông minh thật đấy.”
Giọng nói vang lên sau hồi lâu chỉ tràn ngập sự thán phục.
Tôi mỉm cười, hơi cúi đầu khiêm nhường.
“Cũng bình thường thôi ạ.”
“Không, tuyệt đối chẳng tầm thường chút nào.”
Lưu Bang nhìn chòng chọc vào mặt tôi.
“Nàng là người đàn bà thông minh nhất trong số những nữ nhân ta từng gặp từ trước đến nay.”
“Nếu tính cả đàn ông thì sao ạ?”
“Thế thì chưa được đâu. Còn có Tiêu Hà cơ mà.”
Lưu Bang lắc đầu dứt khoát. Hắn hiếm hoi lắm mới tự tay nhấc chiếc ghế đẩu lên rồi đứng dậy.
“Được rồi. Kể từ hôm nay ta sẽ làm theo lời nàng. Rượu ba ngày một lần, cờ bạc bỏ hẳn, còn với đám chiến hữu thì mặt dày ăn chực có chiến lược.”
“Vâng. Quả là quyết định sáng suốt thưa đại nhân.”
“Nhưng đổi lại…”
Lưu Bang đang toan bước ra ngoài bỗng khựng lại bên ngưỡng cửa. Hắn ngoái đầu nhìn tôi, trong ánh mắt ngập tràn vẻ tò mò.
“Kể cho ta nghe chuyện của nàng đi.”
“Chuyện của tôi sao?”
“Phải. A Trĩ, nàng học những thứ ấy ở đâu thế? Nào là quản lý tiền nong, nào là thuật nắm bắt tâm lý người khác. Đó đâu phải thứ mà một tiểu thư quanh năm giam mình trong khuê phòng có thể hiểu tường tận được.”
Câu hỏi ấy khiến tôi thoáng nghẹn lời.
‘Nên trả lời thế nào đây…?’
Chẳng lẽ lại bảo là học được từ cuộc sống công sở chốn văn phòng ở Hàn Quốc thế kỷ 21?
Đắn đo một lúc, tôi đành viện ra một cái cớ êm tai nhất.
“Tôi học lỏm đôi chút từ phụ thân…”
“Từ Lã Công lão trượng sao?”
“Vâng. Hồi còn ở Đan Phụ, người thường hay kể chuyện buôn bán làm ăn cho tôi nghe.”
Dĩ nhiên toàn là lời bịa đặt. Lã Công đâu phải thương nhân tay trắng lập nghiệp, ông đơn thuần chỉ là một hào tộc địa phương ngậm thìa vàng từ trong trứng nước mà thôi.
“Hừm, thế à?”
May sao hắn không hề gặng hỏi nghi ngờ sâu hơn, chỉ gật gù như đã hiểu ra ngọn ngành.
“Vậy sau này nhờ cậy cả vào nàng chỉ bảo thêm nhiều điều nhé, Lã tiên sinh.”
Lưu Bang nhếch mép cười ranh mãnh như một đứa trẻ tinh quái rồi rảo bước ra ngoài.
‘Tiên sinh ư…’
Cách xưng hô ấy làm tôi giật thót mình.
Được bậc nhân vật như Lưu Bang gọi là tiên sinh cơ đấy.
‘Phen này mình thăng tiến vượt bậc rồi.’
Tôi cũng bật cười khúc khích, bước ra khỏi phòng để rửa bát đĩa. Tiếng lạch cạch khi Lưu Bang đặt chiếc ghế đẩu xuống nghe sao mà rộn rã, vui tai đến lạ kỳ.
※※
Sáng hôm sau, tôi lập tức tìm đến huyện nha.
Bảo là quan nha cho sang chứ thực chất chỉ là một tòa nhà lợp ngói cũ kỹ rộng vỏn vẹn chừng hai mươi bình.
Vừa ngập ngừng ngó nghiêng nơi lối vào, thấp thoáng sau khung cửa sổ dán giấy là bóng người đang bận rộn tới lui, chẳng mấy chốc Tiêu Hà đã thò đầu ra ngó.
“Ồ, chẳng phải Lã phu nhân đây sao? Xin mời vào, mời vào.”
Tiêu Hà đón tiếp tôi với vẻ niềm nở ngoài dự liệu. Tôi khẽ cúi đầu chào rồi bước vào thư phòng thơm nồng mùi mực.
Thẻ tre chất cao như núi, những ngọn bút lông mòn vẹt. Quả là khung cảnh đậm chất Tiêu Hà đang chào đón tôi.
“Nơi này đơn sơ bừa bộn, xin mời phu nhân ngồi.”
“Đa tạ Tiêu đại nhân.”
Tôi ngồi xuống chỗ Tiêu Hà chỉ, ông liền bưng ra một chén trà ấm. Lời chào hỏi xã giao qua đi rất nhanh, Tiêu Hà lập tức đi thẳng vào vấn đề chính.
“Phu nhân đến đây ắt hẳn là vì món nợ của Lưu đình trưởng?”
“Vâng. Tôi muốn nắm rõ tường tận chi tiết các khoản nợ.”
“Ha ha, quả nhiên tên Quý đời nào chịu tự giác giải quyết nợ nần. Tại hạ đã đoán ngay là do phu nhân chỉ đạo mà.”
Tiêu Hà cười trừ, mở ngăn kéo lấy ra một cuốn thẻ tre.
“Đây là danh sách nợ nần của tên Quý mà tại hạ nắm được.”
“Đại nhân còn cẩn thận ghi chép riêng cơ ạ.”
“Ít ra tại hạ phải nhớ để còn biết đường ứng phó mỗi khi các chủ nợ đến kêu réo thúc giục chứ.”
“Nghĩ lại… Cũng đúng thật.”
Mở cuốn thẻ tre ra, những con số chi chít đập vào mắt tôi. May sao nội dung đại khái trùng khớp với những gì Lưu Bang đã khai báo. Ít nhất thì hắn cũng không nói dối tôi.
“Vấn đề nằm ở tiền lãi. Lãi tháng là bao nhiêu vậy ạ?”
“Mấy người bằng hữu như tại hạ hay Phàn Khoái thì tuyệt nhiên không lấy lãi. Nhưng đám thương nhân hay dân cờ bạc thì thường tính lãi tháng chừng thập nhị.”
“……Đúng là mức lãi cắt cổ.”
“Là lãi cắt cổ sao?”
Tiêu Hà nghiêng đầu vẻ khó hiểu. Cũng phải thôi, ở thời đại này mức lãi hai mươi phần trăm mỗi tháng khéo chẳng thấm tháp vào đâu.
“Hừm, dù sao thì tính riêng tiền lãi mỗi tháng đã ngốn đứt gần bốn mươi tiền rồi. Trong khi tiền gốc thì chẳng vơi đi chút nào.”
“Đúng vậy. Tên Quý vốn chẳng có khả năng trả… À không, đúng hơn là chẳng hề có ý định trả nên tiền gốc cứ thế ngày càng phình to ra.”
“……Hà.”
Một cơn choáng váng bỗng ập đến. Cái gã này, lỡ như Tần Thủy Hoàng chết muộn hơn hai năm, khéo hắn đã bị bắt đi lao dịch khổ sai ở Vạn Lý Trường Thành để trừ nợ rồi cũng nên.
Dẫu vậy, tôi nhanh chóng lấy lại bình tĩnh rồi đặt cuốn thẻ tre xuống.
“Đa tạ đại nhân đã nói thật cho tôi biết.”
“Có gì đâu. Chuyện của bạn hữu, đương nhiên tại hạ phải báo cho phu nhân tường tận.”
Tiêu Hà nhấp một ngụm trà rồi mỉm cười. Đó là tín hiệu ngầm báo hiệu việc đã xong, khách có thể cáo từ.
Thế nhưng tôi tuyệt nhiên chẳng có ý định nhấc mông đứng dậy. Tôi mân mê chén trà, kín đáo liếc mắt nhìn ông.
“Tiêu đại nhân.”
“Vâng, phu nhân. Người còn điều gì cần dặn dò nữa chăng?”
“Chẳng hay đại nhân có thể tiết lộ cho tôi biết sổ sách của huyện nha hiện đang được quản lý như thế nào không ạ?”
“Dạ?”
Bàn tay Tiêu Hà khựng lại giữa không trung. Ánh mắt vốn dĩ hiền hòa của ông thoắt cái trở nên sắc lẹm.
“Cớ sao phu nhân lại hỏi chuyện đó?”
“Chỉ là tò mò thôi ạ.”
Tôi mỉm cười trong sáng như một nàng dâu trẻ ngây thơ chưa biết sự đời.
“Lúc dọn dẹp sổ sách chi tiêu trong nhà, tôi bỗng tò mò không biết những việc quản lý quy mô lớn hơn thì người ta ghi chép ra sao. Nghĩ bụng biết đâu lại có điều gì đó để học hỏi.”
Tiêu Hà đăm đăm nhìn tôi suốt một hồi lâu. Trong đôi mắt đen sâu thẳm ấy đan xen cả sự cảnh giác lẫn niềm hiếu kỳ.
Đó là cái nhìn thăm dò xem người phụ nữ này đơn thuần chỉ là một nàng dâu ngây thơ chưa hiểu sự đời, hay đang toan tính một mưu đồ sâu xa nào khác.
“……Được thôi. Tại hạ sẽ nói cho phu nhân hay.”
Cuối cùng Tiêu Hà cũng gật đầu. Có lẽ tính hiếu tri của một học giả đã chiến thắng sự cảnh giác.
“Có điều đây là việc nội bộ chỉ lưu hành giữa đám quan lại. Xin phu nhân tuyệt đối đừng tiết lộ ra ngoài.”
“Điều đó là đương nhiên rồi ạ.”
“Về cơ bản là ghi chép những khoản thu vào và chi ra. Thuế thu vào thì ghi vào mục Nhập, chi phí xuất ra thì ghi vào mục Xuất. Số còn lại gọi là Dư để đối chiếu kiểm tra.”
Tiêu Hà tiếp tục giải thích cặn kẽ về nền hành chính của nhà Tần. Chế độ nhị thập đẳng tước, quản lý hộ tịch, thu thuế, trưng tập lao dịch…
Hệ thống dưới chế độ quận huyện quả thực vô cùng bài bản. Nhưng đồng thời, nó cũng hết sức nguyên thủy thô sơ.
‘Quả nhiên là vậy.’
Nếu chỉ có thế thì mớ tri thức tương lai mà tôi dày công chuẩn bị, thứ đủ sức khiến Tiêu Hà giật bắn mình, Tào Tham run rẩy và Tần Thủy Hoàng phải kinh ngạc hoàn toàn có đất dụng võ rồi.
Tôi gật đầu, hất cằm về phía đống thẻ tre chất cao như núi bên cạnh ông.
“Nhưng thưa đại nhân, nếu làm theo cách đó, ngộ nhỡ xảy ra sai sót trong tính toán hoặc có kẻ biển thủ ở khâu trung gian thì chẳng phải rất khó phát hiện ra sao?”
“Dạ?”
Chân mày Tiêu Hà giật giật trong khoảnh khắc, nhưng ông nhanh chóng thu lại vẻ thất thố rồi gật đầu thừa nhận.
“Quả đúng như vậy. Hễ có chuyện là mỗi lần đều phải tổng thanh tra rà soát lại toàn bộ nên vô cùng đau đầu. Nhưng ngoài cách đó ra thì còn phương thức nào khác nữa đâu?”
Đó là giọng nói toát lên sự tò mò thực lòng.
Tôi đắn đo suy tính lần cuối. Xác suất Tiêu Hà nghi ngờ tôi là yêu ma phù thủy, hay khả năng ông dứt khoát lắc đầu gạt phắt đi vì cho rằng đây là trò nhảm nhí là bao nhiêu?
Thế nhưng nếu là Tiêu Hà, bậc trí giả kiệt xuất nhất của thời đại này, tôi tin chắc ông sẽ thấu hiểu được.
Tôi điềm tĩnh gật đầu rồi cất lời.
“Tiêu đại nhân.”
“Vâng, phu nhân.”
“Vậy nếu dùng phương pháp này thì sao ạ?”
Tôi xin phép một tiếng rồi tiến lại góc thư phòng, san phẳng lớp cát trong một khay gỗ nhỏ. Sau đấy, tôi cầm nhành cây vạch một đường hình chữ T lên nền đất.
“Chúng ta không ghi chép riêng rẽ những khoản thu vào và chi ra, mà là ghi chép đồng thời cả hai.”
Sự biến động thu chi của tiền mặt, sự phát sinh và thanh toán nợ nần.
Nợ và Có.
Công thức ma thuật sẽ được Luca Pacioli hệ thống hóa vào 1.700 năm sau, nền tảng chống đỡ cả chủ nghĩa tư bản hiện đại.
“Không phải đơn thức, mà là kế toán kép đấy ạ.”
Đã đến thời khắc cho màn kịch kinh điển [À, thứ này được gọi là…].
